ოქტომბერი 18th, 2009 | 
Author: საშვილოსნოს სხეულის სიმსივნე. შემთხვევათა 75%-ში დაავადება დიაგნოსტირდება მენოპაუზის პერიოდში, 18%-ში მენოპაუზის წინ, ხოლო 7%-ში 40 წლის ასაკამდე. რისკის ფაქტორებია: სიმსუქნე, დიაბეტი, ჰიპერტონული დაავადება.
საშვილოსნოს სხეულის კიბოს ძირითადი სიმპტომია საშოდან სისხლდენის დარღვევა (მენოპაუზის, ან მენსტრუაციებს შორის პერიოდში). ტკივილი მენჯში და სუნიანი გამონადენი – ნიშანია დაავადების გვიანი სტადიისა. დიაგნოსტიკის ძირითადი მეთოდია საშვილოსნოს ყელის არხისა და საშვილოსნოს ღრუს გამოფხეკა და შემდგომი ჰისტოლოგიური კვლევა. დიაგნოსტიკის ციტოლოგიური მეთოდი ნაკლებად საიმედოა, ისევე, როგორც ჰისტეროგრაფია და ჰისტეროსკოპული გამოკვლევები. ადენოკარცინომა წარმოადგენს ძირითად მორფოლოგიურ ვარიანტს (70%-მდე); გვხვდება აგრეთვე ადენოკანთომები და ჯირკვლოვან-ბრტყელუჯრედოვანი კიბო.
განასხვავებენ სიმსივნეების დიფერენცირების სამ ხარისხს: (მაღალდიფერენცირებული, ზომიერად დიფერენცირებული და არადიფერენცირებული) და მისი განვითარების 4 სტადიას – პირველი სტადია: სიმსივნე ლოკალიზებულია საშვილოსნოს სხეულში; მეორე სტადია – აღინიშნება საშვილოსნოს სხეულისა და ყელის დაზიანება; მესამე სტადია – პროცესი ვრცელდება პარამეტრიუმის ქსოვილზე, ან აღინიშნება მეტასტაზები საშოში; მეოთხე სტადია – პროცესი გავრცელებულია მენჯის საზღვრებს გარეთ, შარდის ბუშტსა და მსხვილ ნაწლავზე.
მკურნალობა ძირითადად ქირურგიულია (საშვილოსნოს ექსტრიპაცია და ზოგჯერ მენჯის ლიმფური კვანძების ამოკვეთა). შესაძლებელია კომბინირებული მკურნალობა – ოპერაცია, შემდეგ კი დისტანციური დასხივება საშოს ტაკვზე, ღრუსშიგა გამა-თერაპია. ტარდება ასევე ოპერაციისწინა სხივური თერაპია, ძირითადად მესამე სტადიის დროს. სხივური თერაპია, როგორც დამოუკიდებელი მეთოდი, გამოიყენება სიმსივნური პროცესის ადგილობრივი გავრცელების, ასევე ოპერაციის უკუჩვენებების დროს.
პროფილაქტიკა: ენდომეტრიუმის ქრონიკული დაავადებების დროული მკურნალობა.
საშვილოსნოს ყელის კიბო ხშირად წარმოიქმნება ბრტყელი ეპითელიდან, იშვიათად ყელის არხის ჯირკვლოვანი ეპითელიდან. კიბოს განვითარებას წინ უძღვის ეპიდერმოიდული დისპლაზიის სამი ხარისხი (მსუბუქი, ზომიერი და ღრმა) და in situ კარცინომა, რომლის დროსაც კიბოს უჯრედები მდებარეობენ ბრტყელი ეპითელის უჯრედებს შორის და არ აღწევენ ბაზალურ მემბრანის იქით. რეგულარული დათვალიერება და ციტოლოგიური გამოკვლევები (2 წელიწადში ერთხელ) ხელს უწყობს სიმსივნისწინარე დაავადების დროულ გამოვლინებას, მათი მკურნალობა კი – კიბოს პროფილაქტიკას.
საშვილოსნოს ყელის კიბოს სიმპტომებია: თეთრად შლა, კონტაქტური ან მენსტრუაციებსშუა სისხლიანი გამონადენი, ტკივილი. საშვილოსნოს ყელის დათვალიერებისას სარკეებით ან ბიმანუალური გამოკვლევით ვლინდება ეგზოფიტური სიმსივნე (მასთან შეხებამ შესაძლოა გამოიწვიოს სისხლდენა) ან დაავადების ენდოფიტური ფორმა, გარეთა პირის მიდამოში დაწყლულებით. გადამწყვეტი დიაგნოსტიკური მნიშვნელობა აქვს ბიოფსიას. კიბოს მესამე და მეოთხე სტადიების დროს სასქესო ორგანოებიდან გამონადენი ჩირქოვანი ხასიათისაა.
მკურნალობა დამოკიდებულია დაავადების სტადიაზე. 1А სტადიის დროს (მიკროინვაზიური კიბო) ატარებენ საშვილოსნოს ექსტირპაციას დანამატებთან ერთად. 1В სტადიის დროს (პროცესი შემოფარგლულია საშვილოსნოს ყელით) ნაჩვენებია დისტანციური ან ღრუსშიგა დასხივება, შემდგომი ვრცელი ექსტირპაციით საშვილოსნოს დანამატებთან ერთად, ან პირიქით, დასაწყისში ატარებენ ოპერაციას, შედეგში კი დისტანციურ გამა-თერაპიას. მეორე სტადიაში (პროცესში ჩართულია საშოსზედა ნაწილი, შესაძლებელია პროცესის გადასვლა საშვილოსნოს სხეულზე და პარამეტრიუმის ინფილტრაცია, მენჯის კედლებზე გადასვლის გარეშე) მკურნალობის ძირითადი მეთოდია სხივური თერაპია; ქირურგიულ ჩარევას იშვიათად მიმართავენ. მესამე სტადიის დროს (პროცესი გადასულია საშოსქვედა ნაწილზე, აღინიშნება პარამეტრიუმის ინფილტრაცია, პროცესის მენჯის ძვლებზე გადასვლით) ნაჩვენებია სხივური მკურნალობა; და ბოლოს, მეოთხე სტადიის დროს (პროცესი გადასულია შარდის ბუშტზე, სწორ ნაწლავზე ან აღინიშნება დაცილებული მეტასტაზები) გამოიყენება მხოლოდ პალიატიური დასხივება.
გვიან სტადიებზე შესაძლებელია ქიმიოთერაპიული მკურნალობის გამოყენება.
საშვილოსნოს ქორიონეპითელიომა წარმოადგენს ტროფობლასტის ავთვისებიან სიმსივნეს, რომელიც ვითარდება ორსულობისას ან აბორტის შემდეგ. შემთხვევათა 50%-ში საშვილოსნოს ქორიონეპითელიომას წინ უსწრებს ორსულობა, 25%-ში სპონტანური აბორტი, 25%-ში ხელოვნური აბორტი. დიფერენციალურ დიაგნოზს ატარებენ ბუშტნამქერთან, რომელიც საკმაოდ ხშირად გვხვდება. ბუშტნამქერი შემთხვევათა 5-7%-ში ტრანსფორმირდება ინვაზიურ ბუშტნამქერში, 3-5%-ში ქორიონეპითელიომაში. თუკი ბუშტნამქერის ამოკვეთის შემდეგ ქორიონული გონადოტროპინის დონე არ ნორმალიზდება 2 თვის განმავლობაში, ადგილი აქვს რეციდივული ბუშტნამქერის არსებობას, ამასთან ქორიონეპითელიომის განვითარების რისკი იზრდება 50%-მდე. საშვილოსნოს ქორიონეპითელიომის კლინიკური ნიშნებია: სისხლდენა საშვილოსნოდან, ქორიონული გონადოტროპინის ძალიან მაღალი დონე. დიაგნოსტიკისათვის მნიშვნელობა აქვს კლინიკური სიმპტომების დახასიათებას, ციტოლოგიურ ანალიზებს, ულტრაბგერით ტომოგრაფიას. დაავადება ხასიათდება აგრესიული მიმდინარეობით; სწრაფად ზრდადი მეტასტაზები ვლინდება ფილტვებში, საშოში, ღვიძლსა და სხვა ორგანოებში. ადრეულ ვადებში დასმული დიაგნოზი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მკურნალობის პროგნოზისათვის. კეთილსაიმედო პროგნოზის დროს დგება სრული გამოჯანმრთელება. ბუშტამქერის გამოვლინების შემთხვევაში, ასევე ან აბორტისშემდგომ ან ორსულობის უახლოეს თვეებში სისხლდენებისას აუცილებელია ტროფობლასტის ამოკვეთილი ქსოვილების მორფოლოგიური ანალიზი და ქორიონული გონადოტროპინის კონტროლი მის ნორმალიზაციამდე,
საშვილოსნოს არამეტასტაზური ქორიონეპითელიომა ხასიათდება მეტასტაზებისა და სიმსივნის გავრცელებით არარსებობით საშვილოსნოს გარეთ. ამ დროს განკურნება აღინიშნება ავადმყოფთა 90%-ში ჰისტერექტომიის გარეშე. პროგნოზულად მეტასტაზური ქორიონეპითელიომა შეიძლება იყოს კეთილსაიმედო (მეტასტაზები ლოკალიზებულია მხოლოდ მენჯის და /ან ფილტვების მიდამოში; ქორიონული გონადოტროპინის ტიტრი შარდში 100 000 სე/დღ; მკურნალობა დაწყებულია დაავადების დაწყებიდან 4 თვის განმავლობაში) და არაკეთილსაიმედო (მეტასტაზები ლოკალიზდება მენჯის, ფიტვების მიდამოში, ასევე ღვიძლში, ძვლებში, თავის ტვინში; ქორიონული გონადოტროპინი მეტია 100 000 სე/დღ; მკურნალობა დაწყებულია დიაგნოზის დადგენიდან 4 თვის დაგვიანებით).
საშვილოსნოს ლოკალიზებული ქორიონეპითელიომის დროს იყენებენ ქიმიოთერაპიას დაავადების სრულ რემისიამდე, რაც დადასტურებული უნდა იყოს 3 ნორმალური ყოველკვირეული ანალიზით (ქორიოგენული გონადოტროპინის). თუკი ქორიოგენური გონადოტროპინის შემცველობა კვლავ მაღალ დონეზეა ან მატულობს, ატარებენ კომბინირებულ ქიმიოთერაპიას; სრული ეფექტის არარსებობისას ნაჩვენებია ჰისტერექტომია. ანალოგიურ ტაქტიკას მიმართავენ მეტასტაზური ქორიონეპითელიომის დროს, კეთილსაიმედო პროგნოზული ნიშნებით. გაცილებით რთულია ავადმყოფთა მკურნალობა შორს წასულ შემთხვევებში საშვილოსნოს ქორიონეპითელიომის დროს. მხოლოდ ერთი სამკურნალო საშუალების გამოყენება, ასევე სამკურნალო პრეპარატების დაბალი დოზები და შეყვანებს შორის დიდი ინტერვალები ხელს უწყობენ დაავადების რეზისტენტული შემთხვევების გაჩენას. თავის ტვინში მეტასტაზების დროს მიმართავენ სხივურ თერაპიას.
ფარმაცევტული ფირმების წარმომადგენლებს ვთხოვთ მოგვაწოდონ ინფორმაცია საქართველოში ოფიციალურად რეკომენდებული პრეპარატების შესახებ mpifarm@gmail.com. თქვენს მიერ მოწოდებულ მასალების მიხედვით აღიწერება თქვენი პრეპარატის გამოყენების სპეციფიკა ამ დაავადების მკურნალობის დროს და პრეპარატის მოკლე დახასიათება,რომელიც გავა პრეპარატის აღწერის სპეციალურ გვერდზე.
იხილეთ “ემპირიული და კლინიკური ფიტოთერაპია”
იხილეთ ექიმთა კატალოგი
მასალა წარმოადგენს “ლალი დათეშიძის სამედიცინო ენციკლოპედიის” ნაწილს. საავტორო უფლებები დაცულია. საიტებს უფლება ეძლევათ ეს სტატია, არაკომერციული მიზნით, გადააკოპირონ თავიანთ ინტერნეტ-გვერდებზე და ფორუმებში. სტატიის თავში აუცილებლად უნდა დაეწეროს: აღებულია “ლალი დათეშიძის სამედიცინო ენციკლოპედიიდან www.medgeo.net “
სტატიის განვითარება და სრული ვერსიები
MedGeoNet-ზე წარმოდგენილი მასალების სრული და ახალი ვერსიები პერიოდულად გამოდის დისკების ფორმით. იხ. >>>
ლიტერატურა
- დათეშიძე ლალი, შენგელია არჩილ, შენგელია ვასილ. “ქართული სამედიცინო ენციკლოპედია”. თბილისი, 2005. “ტექინფორმის” დეპონენტი N: 1247. თეიმურაზ ჩიგოგიძის რედაქციით.
- დათეშიძე ლალი, შენგელია არჩილ, შენგელია ვასილ; “ქართული სამედიცინო ენციკლოპედია”. მეორე დეპო-გამოცემა. ჟურნალი “ექსპერიმენტული და კლინიკური მედიცინა”. N: 28. 2006. დეპონენტი პროფესორ თეიმურაზ ჩიგოგიძის საერთო რედაქციით. სარედაქციო კოლეგია: ჭუმბურიძე ვახტანგ, კორძაია დიმიტრი, მალაზონია მარინა, ვაჭარაძე კახა, ტყეშელაშვილი ბესარიონ.
- Большая медицинская энциклопедия; Москва, издательство ,,Советская энциклопедия” – 1988
- http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/encyclopedia.html, www.medline.cos.com, http://ecopharm.sangu.ge, http://gps.iatp.org.ge, www.caumed.net
Viewed 918 times by 295 viewers
Posted in 
Tags: 
